As de kotter eutvoart

Urkers voor: Als de kotter uitvaart

Tekst: Dianne Bredenhoff – redacteur Vrouw tot Vrouw online
Fotografie: Anneke Kardol 

Alberdina de Vries (34) zou, naar eigen zeggen, nooit trouwen met een visserman. Inmiddels is ze 7 jaar getrouwd met Wouter (38): visserman in hart en nieren. De eerste jaren van hun huwelijk is Wouter op zee en Alberdina thuis. In 2022 komt hij, noodgedwongen, thuis te zitten en gaat hij uiteindelijk op zoek naar ander werk. Alberdina vertelt over het leven als de kotter uitvaart én de verandering die haar gezin heeft doorgemaakt, nu Wouter ‘aan de wal’ blijft.

Het vissersnaambordje bij de voordeur, de trouwfoto’s op de haven en het Urker babypakje in de box laten direct zien hoe het leven van Wouter en Alberdina verbonden is met de Urker cultuur en de visserij. Alberdina vertelt: ‘Mijn vader zei altijd dat ik maar met een visserman moest trouwen. Dan had hij in het weekend tenminste een lekker gebakken visje!’ Iedere keer als deze opmerking, gekscherend, voorbijkwam, maakte Alberdina duidelijk dat ze dát echt niet wilde. ‘Een visserman? Welnee! Die is de hele week van huis! Dat zag ik écht niet zitten!’ Via via komt ze in contact met Wouter: visserman uit een vissersfamilie. ‘Wouters hele familie viste. Het was dan ook eigenlijk geen vraag wat hij ‘later’ zou willen doen. Hij werd visser. En dat deed hij ook heel graag!’ Hoewel Alberdina altijd gezegd had niets te willen met een visserman, verandert dat langzaamaan. ‘We kregen contact en dat contact was leuk. En ja, al snel had ik door dat het eigenlijk méér was dan gewoon ‘leuk’ en van het een kwam het ander …’ Alberdina’s vader overlijdt al jong en krijgt dit alles niet mee. ‘Wouter was de ideale schoonzoon geweest. Mijn vader heeft het helaas niet meer meegemaakt.’

Dat visser-zijn geen 9-tot-5-baan is, wordt al snel duidelijk als Alberdina vertelt hoe het leven op de kotter eruitziet. ‘Zondagavond was het naarste moment van de week. Zo tegen 12 uur ‘s nachts werd Wouter dan met de kotterbus opgehaald.’ De kotterbus brengt de vissers naar Harlingen, waar ze aan boord gaan. ‘Ik keek de bus zo lang mogelijk na, tot hij écht uit het zicht verdwenen was. En dan wist ik: nu is hij echt weg.’ De uurtjes onderweg naar Harlingen, probeert Wouter zoveel mogelijk te slapen. ‘Op de kotter komt daar weinig van!’ Uiteindelijk gaan de vissers maandagmorgen vroeg aan boord en maken ze zich klaar om te gaan stomen. ‘Dat stomen houdt in dat ze koers zetten richting het vissersgebied van die week. En hoe eerder je daar aankomt, hoe eerder je kunt beginnen met vissen.’ Vóór het stomen is er eerst een moment van bezinning. ‘Ze beginnen altijd met Bijbellezen en bidden. Er wordt gebeden voor een goede week, een goede vangst, maar vooral een behouden vaart. Pas daarna vertrekt de kotter écht.’ Zodra de kotter op de plek van bestemming is, begint er een routine die de hele week aanhoudt. ‘Netten uitgooien, uurtje rust, netten ophalen, vis schoonmaken en invriezen, uurtje rust en weer opnieuw.’ Deze routine wordt dag en nacht volgehouden, zodat er zoveel mogelijk gevist kan worden.

Het voorblad van Wouters bijbel

Tegenwoordig is er wel contact met de vissers op de kotter. ‘Bellen gebeurt eigenlijk nooit, daar is de verbinding ook vaak te slecht voor, maar een appje sturen lukt wel.’ Al is het natuurlijk wel de vraag wanneer er antwoord komt. ‘Ik kan de kotter ook volgen via de radar, dus daar keek ik ook vaak op.’ Zeker wanneer in november de stormen toenemen en Alberdina zich veel zorgen maakt over het weer op zee. ‘Als ik dan ‘s avonds in bed lag en de wind om ons huis hoorde razen, kon ik echt niet slapen van angst.’ Alberdina stuurde dan een appje met de vraag of alles goed was en checkte continu de radar. ‘Maar soms was het weer zó slecht, dat appjes niet aankwamen en de kotter niet zichtbaar was op de radar.’ Op de vraag wat ze dán deed, is het antwoord eenvoudig: ‘Bidden. Hopen en bidden. Non-stop bidden dat alles goed mag gaan.’  Dat een veilige thuiskomst geen vanzelfsprekende zaak is, blijkt wel als Alberdina vertelt over een aanvaring die Wouters kotter heeft gehad. ‘Ik werd ineens gebeld door Wouter, gewoon midden in de week!’ Omdat dat nooit gebeurt, weet Alberdina direct dat er iets aan de hand is. ‘De kotter was aangevaren door een groot containerschip. Wouter vertelde dat hij op het dek aan het werk was en ineens een muur van containers op zich af zag komen. Ze moesten zich vastgrijpen om overeind te blijven.’ Gelukkig heeft de kotter alleen materiële schade en keren de vissers ongedeerd huiswaarts. De schrik zit er echter wel goed in. ‘Ik heb nachten wakker gelegen en me zorgen gemaakt, gelukkig is Wouter altijd bewaard gebleven.’

Op vrijdag wordt er op de kotter in principe niet meer gevist. ‘De vrijdag staat echt in het teken van de thuiskomst. Dan vertrekt de kotter weer richting de haven.’ Dat wil overigens niet zeggen dat de vissers nu kunnen rusten. ‘Tijdens de terugreis wordt alles schoongemaakt. Van de netten tot het dek: de hele kotter komt schoon terug in de haven.’ Voor Alberdina stond de vrijdag in het teken van afwachten. ‘De hele dag was je bezig met zijn thuiskomst en elke vrijdag was dat opnieuw bijzonder.’ Alberdina zorgt, net als andere vissersvrouwen, dat de koelkast is gevuld en de boodschappen zijn gedaan. Alles wordt klaargemaakt voor de thuiskomst van de vissers. ‘Eigenlijk was je elke vrijdag opnieuw verliefd. Dat is écht anders dan wanneer je elkaar iedere dag om 17.00 uur weer ziet. Juist doordat Wouter altijd de hele week weg was, was het thuiskomen zo bijzonder.’  

Na de thuiskomst op vrijdag, begint er een weekend vol drukte. ‘Het hele sociale leven vindt plaats in het weekend.’ Sport, familiebezoekjes, maar ook het bezoeken van woonboulevards en het plannen van een huwelijk; alles vindt plaats op de zaterdag en zondag. ‘De zondagavond hielden we trouwens wel echt vrij, dan gingen we ook niet op bezoek, die avond was voor ons samen.’ 

De regels rondom de visserij worden in de loop der jaren steeds strenger. Bepaalde vistechnieken worden verboden en de eisen rondom welke vis wel en niet binnengehaald mag worden, worden steeds verder aangescherpt. Daarnaast zijn er de zorgen rondom de slechte visprijzen door de coronapandemie. Als de oorlog tussen Rusland en Oekraïne uitbreekt, zijn er problemen vanwege de extreme stijging van de gasprijzen. ‘De spanningen zorgden ervoor dat de weken steeds langer werden, om toch een goede reis te kunnen maken. Het vissen begon vroeger en ging langer door, om toch nog genoeg te kunnen verdienen. Wouter had het er weleens over of hij misschien toch iets anders zou willen doen, maar ja, dat vissen had z’n hart!’ Tot in 2022 de keuze voor hem wordt gemaakt. ‘Op een vrijdagmiddag keerde de kotter terug in de haven en vertelde de schipper dat dit voorlopig de laatste keer was dat hij uit was gevaren.’ Wouter komt, voor onbepaalde tijd, thuis te zitten. ‘Dat was de vervelendste vrijdag ooit. Ons hele leven was ineens onduidelijk geworden.’

Het thuiskomen van Wouter brengt allerlei spanningen met zich mee. Er is veel financiële spanning, want niet vissen betekent – heel simpel – geen inkomsten. Gelukkig vindt Wouter snel een baan, maar daarmee is niet alles opgelost. ‘Wouter verdiende minder dan toen hij nog viste. Er moest echt geld bij, dus ik moest weer aan het werk.’ Daarnaast moet het stel zoeken naar een nieuw ritme. Wouter en Alberdina moeten leren om samen te leven en het gezin met z’n tweeën te draaien. ‘Wij waren natuurlijk helemaal niet gewend om steeds bij elkaar te zijn, dus er kwamen kleine irritaties die toch echt wel zorgden voor spanningen.’ Spanningen die pasgetrouwde stellen helemaal zullen herkennen, met als verschil dat Wouter en Alberdina al een paar jaar getrouwd waren en een gezin te runnen hadden. In deze onzekere tijd wordt Wouter ook nog ouderling in de kerk en zo krijgt het gezin een heleboel nieuwe dingen te verwerken. 

Ondanks de spanningen houdt het stel elkaar vast. ‘We hebben veel gepraat en heel veel gebeden en we hebben elkaar weten vast te houden, door de spanningen heen.’ Pas na een jaar zijn Wouter en Alberdina echt gewend aan dit nieuwe leven.

Inmiddels is Wouter al vier jaar geen visser meer en heeft het gezin hun nieuwe ritme goed te pakken. Toch is hij diep vanbinnen nog steeds visser. ‘Als wij ‘s avonds een rondje over de haven doen, weet Wouter precies wiens kotters er liggen en welke kotter wanneer en waarheen uitvaart. Het vissen zit hem in het bloed.’ Alberdina geeft aan dat ze nu haar draai echt gevonden heeft. Ze heeft weer een baan in de zorg, maar plant dit heel bewust om Wouters werkuren heen. ‘Ons gezin is gewoon het belangrijkst, dat is nummer 1 en ik ben heel blij en dankbaar dat we dat nu goed draaiende kunnen houden.’ Alberdina denkt met weemoed terug aan de tijd dat ze vissersvrouw was. ‘Dat was gewoon hoe we het voor ogen hadden en het is uiteindelijk wel heel anders gelopen.’ Toch is ze ook blij dat ze haar man nu meer om zich heen heeft en is ze dankbaar dat ze zich niet meer zoveel zorgen hoeft te maken over de veilige thuiskomst van Wouter. ‘Het leven van een vissersvrouw heb ik achter me gelaten en mijn leven is echt enorm veranderd. We doen nu alles samen, van de opvoeding tot aan het huishouden. En nu ik zie dat het goed is gekomen, ben ik daar ook wel weer heel dankbaar voor.’