Hartstochtelijke liefde

Komend seizoen gaan we aan de slag met het Bijbelboek Hosea. Het is een boek dat tot de verbeelding spreekt. Francine Rivers werd erdoor geïnspireerd toen ze haar bekende roman Bevrijdende Liefde schreef. Op New Faith Netwerk is zelfs een film te vinden die het leven van de profeet voor het voetlicht brengt: Amazing Love: the story of Hosea (2012). In deze eerste Bijbelstudie maken we kennis met deze bijzondere profeet en zijn boek.

Laten we eerst op zoek gaan naar wat we weten over de biografie van Hosea. Over de eerste jaren van zijn leven is nauwelijks iets bekend. We weten niet wie zijn moeder was, niet waar zijn wieg stond, niet in welke kringen hij opgegroeide en niets over zijn roeping tot profeet. Het enige wat wordt verteld, is dat zijn vader Beëri heette (Hos. 1:1). Dat is een naam die we slechts één keer vaker in de Bijbel tegenkomen. De schoonvader van Ezau blijkt dezelfde naam te dragen (Gen. 26:34). Vanaf het moment dat Hosea de volwassen leeftijd bereikt, krijgen we meer informatie. Het huwelijk van de profeet springt eruit. Hij trouwt met een zekere Gomer, dat is een vrouw die afkomstig is uit de wereld van de prostitutie. In het huwelijk worden door de jaren heen drie kinderen geboren met de namen: Jizreël, Lo-Ruchama en Lo-Ammi. Het is een zeer opmerkelijk gezin, waar we in de volgende Bijbelstudie uitgebreid bij stil zullen staan. Na een lange loopbaan als profeet sterft Hosea zeer waarschijnlijk net voorafgaand aan of tijdens de val van de stad Samaria (722 v. Chr.). Alles bij elkaar is hij een zeer bijzondere profeet in het koninkrijk van God. Alleen zijn naam al laat zien waar het hem in de kern om te doen is. De naam ‘Hosea’ is verwant aan de naam ‘Jozua’ (Num. 13:16), die betekent: ‘De HEERE redt’. Er loopt van die naam een rechtstreekse lijn naar de naam ‘Jezus’. Dit maakt dat in deze unieke persoon van de profeet iets baan breekt van het reddingswerk dat Jezus eeuwen later op aarde komt brengen.  

Wat helpt om het Hoseaboek te begrijpen, is om de setting ervan helder voor ogen te hebben. De geschiedenis in dit boekje speelt zich uitsluitend af in het Noordelijk rijk van Israël. Dat zijn de tien stammen die zijn ontstaan uit de scheuring in de tijd van Jerobeam. Door het boekje heen worden diverse namen voor dit koninkrijk gebruikt, waarbij Efraïm en Jizreël het meest voorkomen. Af en toe krijgt ook het Judese koninkrijk (het tweestammenrijk), aandacht van de profeet. Soms wordt dit rijk tot een voorbeeld gesteld voor het Noordelijk rijk (Hos. 11:12), soms worden ze beide onder kritiek gesteld (Hos. 4:15), soms is er voor het Judese rijk ontferming, terwijl oordeel het Noordelijk rijk treft (Hos. 1:7); maar uiteindelijk is er voor beide koninkrijken hoop op heling en herstel (Hos. 1:11). De periode waarin Hosea als profeet optreedt, is lang. Minstens 25 jaar heeft hij Gods stem vertolkt onder het volk. Verschillende koningen zitten in die tijd op de troon: ‘Uzzia, Jotham, Achaz en Hizkia in het Judese rijk en Jerobeam in het Noordelijk rijk (Hos. 1:1). De reformator Calvijn trekt hieruit de les dat het belangrijk is om in Gods koninkrijk een lange adem te hebben. Wat je roeping ook is – of je nu profeet bent, dominee, verpleegkundige, bezoekdame, of moeder – belangrijk is dat je trouw blijft aan je opdracht. Zeker in onze snelle en vluchtige tijd is het waardevol dit te onderstrepen: ‘Neem mijn leven, laat het HEER, toegewijd zijn aan Uw eer’. 

Tussen de regels door kom je aan de weet hoe het leven er ongeveer uitziet in de dagen van Hosea. Aan de ene kant is er volop welvaart en weelde. Er is een overvloed aan koren, nieuwe wijn, olie, wol en vlas (Hos. 2:7-10). Stuk voor stuk producten die laten zien dat de mensen niets tekortkomen als het gaat om eten, drinken, kleding en luxe. Het lijkt in die zin sterk op onze moderne tijd met volle supermarkten, volle boodschappenkarren, volle kledingkasten, mooi ingerichte huizen en goede banen. Aan de andere kant is er ondanks alle welvaart in de samenleving een aangrijpend proces van verval gaande. Aan alle kanten breekt chaos uit. Er is politieke chaos: koningen treden af of worden omgelegd en ze volgen elkaar in snel tempo op. Er is morele chaos: men doet wat goed is in eigen oog en de goede en goddelijke geboden zijn uit het vizier geraakt. Er is vooral religieuze chaos: massaal knielt men neer voor de afgod Baäl. Baäl is geen dom beeldje, maar een macht die je leven wil beheersen. Intussen wordt de dienst aan de ware God van Israël verwaarloosd en stukgemaakt (Hos. 4:13). Juist deze dubbelheid van welvaart én verval maakt het Hoseaboekje zeer actueel. Is dit niet wat vandaag in onze samenleving en cultuur gaande is? Terwijl we leven van de overvloed raken we ons morele en geestelijke kompas steeds meer kwijt. God is uit beeld verdwenen in de breedte van onze samenleving en we denken Hem niet meer nodig te hebben. Tot in je eigen leven toe kun je de leegte en kilheid hiervan ervaren. 

Je kunt het Hoseaboek in drie delen verdelen. Daarmee wordt een duidelijke opbouw of structuur zichtbaar en ontdek je waar het de profeet Hosea in de kern van zijn boodschap om te doen is: 

1. In hoofdstuk 1-3 wordt ingezoomd op het huwelijk en het gezin van de profeet Hosea. Het is een bizarre gezinssituatie, waarin prostitutie en overspel aan de orde van de dag zijn. Je kijkt als lezer je ogen uit, hoe kan dit gebeuren? De bedoeling ervan is dat Israël wordt geconfronteerd met zijn ontrouw en ongeloof. Tegelijk is het gezinsleven van de profeet een illustratie van Gods oneindige trouw. God legt op een uiterst kwetsbare en gepassioneerde manier zijn hart open. Zijn hart blijkt boordevol liefde te zijn.  
2. In hoofdstuk 4-11 raakt het volk Israël betrokken in een rechtszaak. God klaagt het volk aan, waarbij in het bijzonder de geestelijke leiding wordt ontmaskerd. Priesters en collega-profeten zijn Gods wet vergeten en hebben nagelaten het volk voor te gaan op de weg van het geloof. Het ontbreekt aan kennis (Hos. 4:6) en daardoor gaat het volk ten onder. Die ondergang is concreet de ballingschap die wordt aangekondigd. In deze heftige teksten vol oordeel klinkt tegelijk door, dat God tot het uiterste blijft gaan om Zijn volk terug te winnen. ‘Na twee dagen zal Hij ons levend maken, op de derde dag zal Hij ons doen opgestaan’ (Hos. 6:2). Dit mag het volk geloven. Ook klinkt nadrukkelijk de hoop op redding en een nieuw begin. De climax is dat God zegt: ‘Ik zal Mijn brandende toorn niet ten uitvoer brengen, Ik zal niet terugkeren om Efraïm te gronde te richten, want Ik ben God en geen mens, de Heilige in uw midden’ (Hos. 11:9). 
3. In hoofdstuk 12-14 keren thema’s uit eerdere hoofdstukken terug. Het verwijt klinkt dat Israël op een sluwe manier politieke allianties probeert te sluiten met Assyrië. Waar ooit de sluwe Jacob terugkeerde tot God, weigert het tienstammenrijk dat te doen. Via zijn profeet laat God zien hoezeer Hij voor zijn volk heeft gezorgd, al vanaf de woestijntijd. Het boek eindigt met een prachtige uitnodiging aan het volk Israël om zich tot God te wenden en tot Hem terug te keren. Prachtige beloften klinken: ‘Ik zal hun afkerigheid genezen. Ik zal voor Israël zijn als de dauw. Hij zal in bloei staan als de lelie, wortelschieten als de Libanon (Hos. 14:5-6). 

Als we ons komend seizoen buigen over Hosea’s leven en boek, mogen we ernaar verlangen dat we iets proeven van de oneindige en gepassioneerde liefde van God, die zover reikt dat Hij Zijn Zoon wilde geven tot op het kruis. Dat mag ons ertoe aansporen om ons af te keren van de afgoden en de leegte van ons tijd, om alleen God te dienen en lief te hebben in ons leven. ‘Ik zal met al mijn hart de HEER, blijmoedig geven lof en eer’ (Ps. 9:1, berijmd).