Jong en oud aan tafel: geloven doe je samen

Tekst: Marja de Kruijf, redactielid 

In elke gemeente zijn ze er, helaas: jongeren die afhaken, of bij de andere gemeenteleden uit het oog raken. Is er een manier om hen juist betrokken te houden bij de gemeente? Als je het aan catecheet Ellen Nieuwkoop vraagt, is het sleutelwoord verbinding.  

In de hervormde gemeente van Sprang wordt op een hele praktische manier aan deze verbinding gewerkt, bijvoorbeeld door als catechisanten samen te eten. Ellen: ‘Een van de ideeën ontstond op een zomerse dag in de tuin terwijl we nadachten over de catechese. Het Follow Me-programma dat we gebruiken, draagt veel informatie over. Dat hebben jongeren nodig, zo leren ze de basis van het geloof kennen, dus dat moet ook een belangrijke plaats binnen de catechese hebben. Tegelijkertijd merken we dat jongeren zich vaak spiegelen aan ouderen. Dat zien we bijvoorbeeld als onze jongeren meegaan met een World Servants-reis en daar in contact komen met gemeenteleden van alle leeftijden. Het doet iets met jongeren als ze met oudere mensen praten en andere dingen horen dan ze in hun eigen leefwereld tegenkomen.’ 

Het contact tussen jongeren en ouderen binnen de gemeente wordt in Sprang op allerlei manieren gestimuleerd. Ellen: ‘Een van de dingen die we hebben georganiseerd, is dat catechisanten bij gemeenteleden gingen eten. Eerst informeerden we welke gemeenteleden het leuk vonden om een groepje jongeren aan tafel te krijgen. Dat leverde zoveel spontane aanmeldingen op, dat we daarna de jongeren vroegen wie weleens ‘uit eten’ wilde bij gemeenteleden. Met een groepje van drie of vier, want in je eentje is best spannend. Er waren ook jongelui die het niet zagen zitten, die aten gewoon thuis. We stelden hun dezelfde vragen als de jongeren die bij gemeenteleden waren geweest: ‘Heb je lekker gegeten? Was het leuk? Heb je het nog ergens over gehad?’ Zo was er niet alleen aandacht voor de jongeren die enthousiast terugkwamen van zo’n etentje, maar ook voor degenen die ‘gewoon’ thuis hadden gegeten.  

We vonden het fijn als de maaltijd met gebed werd geopend en als er gedankt en eventueel een stukje uit de Bijbel gelezen werd, maar we gaven geen vragen mee om gedurende de maaltijd over te praten. Deze etentjes waren vooral bedoeld om op een laagdrempelige manier contact te maken, elkaar te leren kennen. Niet alleen de jongeren genoten van deze maaltijden. Vaak kwamen ze op bezoek bij ouders van wie de kinderen al waren uitgevlogen, of bij mensen die anders altijd alleen aten en die ervan genoten om nu eens met een groepje jongeren aan tafel te zitten.’ 

Een andere manier van contact leggen tussen jongeren en andere gemeenteleden werd eigenlijk uit de nood geboren. Ellen: ‘Soms brengt nood je tot mooie oplossingen. Een paar jaar geleden hadden we aan het begin van het seizoen te weinig mensen om catechisatie te geven. We hebben toen gemeenteleden uitgenodigd die zo af en toe bij wilden springen, maar niet het hele seizoen wekelijks mee wilden draaien. Ze kwamen als ‘gast’ tijdens het catechese–uur vertellen over hun leven en hoe ze in het geloof stonden, of ze al van jongs af aan geloofden, of pas later het geloof vonden. Heel bewust vroegen we hele verschillende mensen. De ene keer een timmerman, de volgende keer een wetenschapper. Vragen die we stelden, waren: Wie ben je? Ben je hier in het dorp geboren of kom je ergens anders vandaan? Heb je zelf ook catechisatie gevolgd? Wat voor werk doe je? Hoe ben je tot geloof gekomen en wat betekent het geloof in je leven? Daar kwamen hele persoonlijke verhalen uit voort, waar de jongeren zich een–op-een aan konden spiegelen. Als je zelf voor timmerman leert, en je hoort een timmerman praten over zijn geloof, dan komt het heel direct binnen.’ 

Ellen kan zich nog herinneren dat ze zelf veel heeft gehad aan een gemeentelid aan wie zij zich kon spiegelen. Ellen: ‘Tijdens mijn studie kwam ik in een wereld terecht waarin heel anders naar het geloof werd gekeken; het werd echt betwijfeld. Het heeft mij enorm geholpen dat ik in onze gemeente iemand tegenkwam die ook gestudeerd had en tegelijkertijd nog steeds actief was in de kerk, die geloofde, ja zéker wist. Ik weet nog dat ik dacht: ‘Als dat er voor die ander is, moet het voor mij ook te pakken zijn.’ En dat is het ook!‘

Het eten bij gemeenteleden is geen standaard onderdeel van de catechese geworden, het komt niet elk jaar terug. Ellen: ‘Voordat we de etentjes regelen, kijken we eerst of de catechisanten het zien zitten. Het moet niet een verplichting worden, of het gevoel geven dat je erbuiten valt als je niet meedoet, dan schiet het zijn doel voorbij. Ons uiteindelijke doel is dat de catechisanten komen en dat we het geloof met hen kunnen delen.  

Vorig seizoen hebben we een aantal keren met alle jongeren in het jeugdcentrum bij de kerk gegeten. We maakten een buffetje van eten dat ouders voor ons kookten en aten als leiding samen met de catechisanten. We merkten dat ouders op deze manier veel meer bij de catechisatie betrokken waren, ook doordat ze thuis overlegden welk gerecht ze gingen maken. Het is zo meer dan alleen je kind(eren) elke week naar catechisatie sturen. Na afloop plaatsten we foto’s in de appgroep. Niet alle catechisanten kennen elkaar, er komen ook jongeren uit omliggende gemeentes waar te weinig catechisanten of catecheten zijn. Deze etentjes zijn een mooie manier om elkaar te leren kennen.’ 

Ellen: ‘Alle jongeren zijn verschillend. De een heeft kennis nodig, wil gewoon horen hoe iets in elkaar zit, de ander heeft het nodig om gezien te worden tijdens het eten, dat je even vraagt hoe het met hem gaat en een derde wil zich welkom voelen. Je kunt pas echt goed een boodschap doorgeven als je een goede relatie hebt. Daar proberen we tijdens de etentjes aan te werken, zodat de jongeren met alle vragen die ze hebben – en dat zijn er heel veel, soms ook hele moeilijke – durven komen. Iets roepen kunnen ze allemaal, maar laten zien wat je voelt en welke onzekerheid er diep vanbinnen zit, is veel moeilijker. Daar is vertrouwen voor nodig.’ 

Het combineren van de catechese met een stukje verbinding blijkt zijn vruchten af te werpen. Ellen: ‘Bijna alle avonden waren alle jongeren aanwezig. Als ze er niet waren, kregen we van tevoren een appje met de reden waarom ze afwezig waren; ziekte of een avond op school.’ Het samen eten is fijn, maar vraagt ook veel voorbereiding. Soms is zoveel voorbereiding niet eens nodig. Ellen: ‘Weet je wat ze eigenlijk het allerleukst vinden? We sluiten de avond altijd af met een kan drinken en een pak koekjes. Dat pak is in een mum van tijd leeg. Het gaat helemaal niet om de koekjes; maar dat ze na afloop nog even kunnen blijven hangen, is zo ontzettend waardevol.’  

Zoek je voor jullie jongeren ook verbinding? Hier zijn enkele tips van Ellen: 

• Als je catechisanten bij gemeenteleden wilt laten eten, inventariseer dan eerst welke gemeenteleden mee willen doen en maak daarna een rooster: wie gaat waar eten? 

• Laat jongeren zelf kiezen met wie ze op stap gaan, dan is het minder spannend. 

• Is jouw gemeente al druk met verschillende activiteiten, dan kun je ook beginnen met een kan drinken en een pak koekjes na afloop van de catechisatie. 

• Samen het seizoen starten of afsluiten met eten is ook erg leuk, het hoeft niet elke week. Je leert elkaar op een andere manier kennen, en jongeren merken dat catechisatie meer is dan alleen maar luisteren naar een verhaal.